LIỆU PHÁP THỰC KHUẨN THỂ (PHAGE THERAPY) TRONG ĐIỀU TRỊ MỤN TRỨNG CÁ DO CUTIBACTERIUM ACNES: TỪ NGHIÊN CỨU ĐẾN TRIỂN VỌNG ỨNG DỤNG LÂM SÀNG – MỘT TỔNG QUAN TƯỜNG THUẬT
Thanh bên của bài viết
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Mụn trứng cá (Acne vulgaris) là một rối loạn da liễu phổ biến với tác nhân gây bệnh chủ yếu là vi khuẩn Cutibacterium acnes. Trước thực trạng gia tăng các chủng Cutibacterium acnes đa kháng thuốc và khả năng hình thành biofilm phức tạp, các liệu pháp kháng sinh truyền thống đang dần mất đi hiệu quả. Bài tổng quan này hệ thống hóa các bằng chứng khoa học từ nghiên cứu tiền lâm sàng đến thử nghiệm lâm sàng giai đoạn sớm về liệu pháp thực khuẩn thể (phage therapy) – một hướng tiếp cận mới trong điều trị mụn. Kết quả các nghiên cứu In vitro và In vivo cho thấy liệu pháp phage có tính đặc hiệu cao, giúp tiêu diệt vi khuẩn đích mà không ảnh hưởng đến hệ vi sinh vật trên da, khả năng phá hủy biofilm và ức chế các cytokine gây viêm (IL-1β, IL-8, TNF-α). Việc ứng dụng cocktail phage kết hợp các hệ dẫn thuốc tiên tiến (hydrogel, liposome) bước đầu chứng minh hiệu quả giảm tải lượng vi khuẩn và độ an toàn trên người. Dù còn thách thức về độ ổn định dược phẩm, liệu pháp phage vẫn mở ra triển vọng lớn trong cá thể hóa điều trị và giải quyết tình trạng kháng kháng sinh trong da liễu hiện nay.
Lượt tải xuống
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
AL-Ishaq, R. K., Skariah, S., & Büsselberg, D. (2020). Bacteriophage Treatment: Critical Evaluation of Its Application on World Health Organization Priority Pathogens. Viruses, 13(1), 51. https://doi.org/10.3390/v13010051
Alkhawaja, E., Hammadi, S., Abdelmalek, M., Mahasneh, N., Alkhawaja, B., & Abdelmalek, S. M. (2020). Antibiotic resistant Cutibacterium acnes among acne patients in Jordan: A cross sectional study. BMC Dermatology, 20(1), 17. https://doi.org/10.1186/s12895-020-00108-9
Alomari, M. M. M., Dec, M., Nowaczek, A., Puchalski, A., Wernicki, A., Kowalski, C., & Urban-Chmiel, R. (2021). Therapeutic and Prophylactic Effect of the Experimental Bacteriophage Treatment to Control Diarrhea Caused by E. coli in Newborn Calves. ACS Infectious Diseases, 7(8), 2093–2101. https://doi.org/10.1021/acsinfecdis.1c00010
Brown, T. L., Petrovski, S., Dyson, Z. A., Seviour, R., & Tucci, J. (2016). The Formulation of Bacteriophage in a Semi Solid Preparation for Control of Propionibacterium acnes Growth. PLOS ONE, 11(3), e0151184. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0151184
Castillo, D. E., Nanda, S., & Keri, J. E. (2019). Propionibacterium (Cutibacterium) acnes Bacteriophage Therapy in Acne: Current Evidence and Future Perspectives. Dermatology and Therapy, 9(1), 19–31. https://doi.org/10.1007/s13555-018-0275-9
Chen, B., Chittò, M., Tao, S., Wagemans, J., Lavigne, R., Richards, R. G., Metsemakers, W.-J., & Moriarty, T. F. (2024). Isolation and Antibiofilm Activity of Bacteriophages against Cutibacterium acnes from Patients with Periprosthetic Joint Infection. Viruses, 16(10), 1592. https://doi.org/10.3390/v16101592
Dessinioti, C., & Katsambas, A. (2022). Antibiotics and Antimicrobial Resistance in Acne: Epidemiological Trends and Clinical Practice Considerations. The Yale Journal of Biology and Medicine, 95(4), 429–443.
Farfán, J., Gonzalez, J. M., & Vives, M. (2022). The immunomodulatory potential of phage therapy to treat acne: A review on bacterial lysis and immunomodulation. PeerJ, 10, e13553. https://doi.org/10.7717/peerj.13553
George, S., Muhaj, F. F., Nguyen, C. D., & Tyring, S. K. (2022). Part I Antimicrobial resistance: Bacterial pathogens of dermatologic significance and implications of rising resistance. Journal of the American Academy of Dermatology, 86(6), 1189–1204. https://doi.org/10.1016/j.jaad.2021.11.066
Golembo, M., Puttagunta, S., Rappo, U., Weinstock, E., Engelstein, R., Gahali-Sass, I., Moses, A., Kario, E., Ben-Dor Cohen, E., Nicenboim, J., Ben David, H., Sudakov, K., Cohen, A., Bassan, M., & Zak, N. B. (2022). Development of a Topical Bacteriophage Gel Targeting Cutibacterium Acnes for Acne Prone Skin and Results of a Phase 1 Cosmetic Randomized Clinical Trial. Skin Health and Disease, 2(2), ski2.93. https://doi.org/10.1002/ski2.93
Hitchcock, N. M., Devequi Gomes Nunes, D., Shiach, J., Valeria Saraiva Hodel, K., Dantas Viana Barbosa, J., Alencar Pereira Rodrigues, L., Coler, B. S., Botelho Pereira Soares, M., & Badaró, R. (2023). Current Clinical Landscape and Global Potential of Bacteriophage Therapy. Viruses, 15(4), 1020. https://doi.org/10.3390/v15041020
Huang, H. (2022). Multimodal nanoparticles to overcome bacterial biofilm-related infection [Doctor of Philosophy]. The University of Sydney.
Jo, S. J., Kwon, J., Kim, S. G., & Lee, S.-J. (2023). The Biotechnological Application of Bacteriophages: What to Do and Where to Go in the Middle of the Post-Antibiotic Era. Microorganisms, 11(9), 2311. https://doi.org/10.3390/microorganisms11092311
Jończyk-Matysiak, E., Weber-Dąbrowska, B., Żaczek, M., Międzybrodzki, R., Letkiewicz, S., Łusiak-Szelchowska, M., & Górski, A. (2017). Prospects of Phage Application in the Treatment of Acne Caused by Propionibacterium acnes. Frontiers in Microbiology, 8. https://doi.org/10.3389/fmicb.2017.00164
Joo, H., Wu, S. M., Soni, I., Wang-Crocker, C., Matern, T., Beck, J. P., & Loc-Carrillo, C. (2023). Phage and Antibiotic Combinations Reduce Staphylococcus aureus in Static and Dynamic Biofilms Grown on an Implant Material. Viruses, 15(2), 460. https://doi.org/10.3390/v15020460
Karoglan, A., Paetzold, B., Lima, J., Brüggemann, H., Tüting, T., Schanze, D., Güell, M., & Gollnick, H. (2019). Safety and Efficacy of Topically Applied Selected Cutibacterium acnes Strains over Five Weeks in Patients with Acne Vulgaris: An Open-label, Pilot Study. Acta Dermato Venereologica, 99(13), 1253–1257. https://doi.org/10.2340/00015555-3323
Kim, H. J., & Kim, Y. H. (2024). Exploring Acne Treatments: From Pathophysiological Mechanisms to Emerging Therapies. International Journal of Molecular Sciences, 25(10), 5302. https://doi.org/10.3390/ijms25105302
Kim, M. J., Eun, D. H., Kim, S. M., Kim, J., & Lee, W. J. (2019). Efficacy of Bacteriophages in Propionibacterium acnes -Induced Inflammation in Mice. Annals of Dermatology, 31(1), 22. https://doi.org/10.5021/ad.2019.31.1.22
Kong, H. H., & Segre, J. A. (2012). Skin Microbiome: Looking Back to Move Forward. Journal of Investigative Dermatology, 132(3), 933–939. https://doi.org/10.1038/jid.2011.417
Lam, H. Y. P., Lai, M.-J., Chen, T.-Y., Wu, W.-J., Peng, S.-Y., & Chang, K.-C. (2021). Therapeutic Effect of a Newly Isolated Lytic Bacteriophage against Multi-Drug-Resistant Cutibacterium acnes Infection in Mice. International Journal of Molecular Sciences, 22(13), 7031. https://doi.org/10.3390/ijms22137031
Liu, Y., Zhen, N., Liao, D., Niu, J., Liu, R., Li, Z., Lei, Z., & Yang, Z. (2024). Application of bacteriophage φPaP11-13 attenuates rat Cutibacterium acnes infection lesions by promoting keratinocytes apoptosis via inhibiting PI3K/Akt pathway. Microbiology Spectrum, 12(2), e02838-23. https://doi.org/10.1128/spectrum.02838-23
Luong, T., Salabarria, A.-C., & Roach, D. R. (2020). Phage Therapy in the Resistance Era: Where Do We Stand and Where Are We Going? Clinical Therapeutics, 42(9), 1659–1680. https://doi.org/10.1016/j.clinthera.2020.07.014
Mayslich, C., Grange, P. A., & Dupin, N. (2021). Cutibacterium acnes as an Opportunistic Pathogen: An Update of Its Virulence-Associated Factors. Microorganisms, 9(2), 303. https://doi.org/10.3390/microorganisms9020303
Nang, S. C., Lin, Y.-W., Petrovic Fabijan, A., Chang, R. Y. K., Rao, G. G., Iredell, J., Chan, H.-K., & Li, J. (2023). Pharmacokinetics/pharmacodynamics of phage therapy: A major hurdle to clinical translation. Clinical Microbiology and Infection, 29(6), 702–709. https://doi.org/10.1016/j.cmi.2023.01.021
Natarelli, N., Gahoonia, N., & Sivamani, R. K. (2023). Bacteriophages and the Microbiome in Dermatology: The Role of the Phageome and a Potential Therapeutic Strategy. International Journal of Molecular Sciences, 24(3), 2695. https://doi.org/10.3390/ijms24032695
Rimon, A., Rakov, C., Lerer, V., Sheffer-Levi, S., Oren, S. A., Shlomov, T., Shasha, L., Lubin, R., Zubeidat, K., Jaber, N., Mujahed, M., Wilensky, A., Coppenhagen-Glazer, S., Molho-Pessach, V., & Hazan, R. (2023). Topical phage therapy in a mouse model of Cutibacterium acnes-induced acne-like lesions. Nature Communications, 14(1), 1005. https://doi.org/10.1038/s41467-023-36694-8
Tamma, P. D., Souli, M., Billard, M., Campbell, J., Conrad, D., Ellison, D. W., Evans, B., Evans, S. R., Greenwood-Quaintance, K. E., Filippov, A. A., Geres, H. S., Hamasaki, T., Komarow, L., Nikolich, M. P., Lodise, T. P., Nayak, S. U., Norice-Tra, C., Patel, R., Pride, D., … for the Antibacterial Resistance Leadership Group. (2022). Safety and microbiological activity of phage therapy in persons with cystic fibrosis colonized with Pseudomonas aeruginosa: Study protocol for a phase 1b/2, multicenter, randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Trials, 23(1), 1057. https://doi.org/10.1186/s13063-022-07047-5
Yu, R., Yu, L., Ning, X., & Cui, Y. (2024). Investigating Propionibacterium acnes antibiotic susceptibility and response to bacteriophage in vitro and in vivo. Frontiers in Microbiology, 15, 1424849. https://doi.org/10.3389/fmicb.2024.1424849